Pentadbiran Tamadun China

Di China pembentukan kerajaan Shang adalah dari beberapa buah kerajaan kecil di Lembah Sungai Hwang Ho. Raja Shang berjaya meluaskan wilayah beliau dari kawasan Steppe di China Utara ke lembah yang-Tze di China Selatan..Dinasti Shang mengamalkan pemerintahan pusat. Rajanya yang berkuasa mutlak itu mengawal pentadbiran dari ibu kotanya di Anyang Padaq zaman Dinasti Chou, sistem feudal diperkenalkan. Pemerintahan beraja ini dikuasai oleh golongan bangsawan. Kaum bangsawan ini diberi kuasa mutlak memerintah kawasan masing-masing. Pembesar dan orang bangsawan memusatkan kuasa kepada sebuah bandar. Semua pembesar menjadi tuan tanah atau pemegang tanah. Mereka mewujudkan sistem birokrasi dengan menubuhkan jabatan-jabatan seperti kewangan, undang-undang dan pasukan bersenjata bagi memudahkan pentadbiran.. Mereka dikehendaki memberi taat setia dan mereka terpaksa berkhidmat untuk kerajaan mereka. Umpamanya mereka patut mengikuti raja pergi berperang, menjaga sempadan, membiayai cukai dan mengurus tenaga buruh supaya buruh dapat menjadi askar dalam masa perang dan bekerja dalam projek-projek umum dalam masa aman. Raja pula bertugas mengawal dan menyokong pembesar-pembesar di luar pusat pemerintahan dan pembesar-pembesar dikatakan pelindung-pelindung bagi raja. Ini bermakna bahawa raja harus menolong wakil-wakil atau pembesar-pembesar dalam kes-kes mereka diserang musuh. Kuasa politik raja berdasar kepada kuasa agamanya. Pergaduhan antara pembesar-pembesar sering berlaku kerana ingin memperluaskan kuasa.
Semasa China diperintah oleh Dinasti Chin (221SM-206SM) yang terletak di Sungai Wei itu iaitu semasa diperintah oleh Shih Huang Ti, negara China telah muncul sebagai sebuah empayar. Pemerintahannya bercorak autokratik dan mengikut unsur-unsur legalisme (berdasarkan konsep bahawa rakyat mesti diperintah dengan tegas dan mutlak). Beliau telah menubuhkan ibu kota di Siang Yang dan memulakan sistem pemerintahan berpusat iaitu meletakkan semua kuasa negeri di bawah kerajaan pusat dan menghapuskan sistem feudal. Pada teorinya, Maharaja Chin mempunyai kuasa tertinggi kerana beliau dianggap sebagai anak syurga. Kuasanya tidak terbatas kerana tidak boleh mengatasi undang-undang atau kuasa yang lain. Beliau merupakan maharaja China yang pertama berjaya menyatukan negeri China daripada keadaan berpecah belah. Caranya ialah dengan menyerang dan menawan kerajaan-kerajaan yang berpecah belah itu dan diletakkan di bawah kekuasaannya. Shih Huang Ti menubuhkan satu sistem kerajaan berdasarkan kepada undang-undang sejagat/legalisme. Akibatnya, undang-undang di negeri China adalah keras iaitu melalui sistem pengurniaan dan hukuman. Semua pegawai dalam negeri bertanggungjawab kepada maharaja. Raja melantik wakil untuk mentadbir kerajaan.
Penasihat utama maharaja terdiri daripada Canselor (ketua pusat pentadbiran), Marshall (bertanggungjawab dalam hal ehwal tentera) dan Recoder (setiausaha maharaja). Pusat pentadbiran Chin mengandungi 9 buah jabatan menteri. Kerajaan tempatan terdiri daripada bandar dan kampung. Pusat pentadbiran menguruskan kerajaan tempatan. Laporan dihantar ke ibu kota . Cara pemerintahan Dinasti Chin yang keras membuatkan rakyat memberontak selepas kematian Shih HuangTi. Liu Pang iaitu pemimpin pemberontakan telah menubuhkan Dinasti Han pada tahun 206SM. Pemerintahannya selama 4 abad itu berperanan menyatukan China dengan melakukan perubahan-perubahan sosial, ekonomi, pentadbiran, ideologi dll. Kekuasaannya meliputi sehingga ke bahagian sempadan dengan Barat dan India. Semasa Shih Huang Ti memerintah China, beliau telah membahagikan negara kepada 40 buah wilayah kecil yang diperintah oleh keluarga dan askar-askar yang berjasa kepadanya. Gabenor yang dilantik mengetuai wilayah itu dikawal dari pusat pemerintahan oleh raja. Di pusat ia telah membentuk sebuah badan pemerintahan yang kakitangannya terdiri dariapda pegawai-pegawai. Semasa China diperintah oleh Dinasti Han pula, pada awal pemerintahan Liu Pang (atau gelarannya Kao Tsu), beliau telah memdapat sokongan politik daripada pemimpin tentera melalui proses feudalisme. Sistem ini telahpun dihapuskan oleh Dinasti Chin tetapi ia muncul semula di kalangan pengikut-pengikut dan keluarga Liu Pang. Beliau menubuhkan semula sistem tanah feudal dan dalam sistem itu beliau mencipta 8 buah kaunti(county), principaliti (kerajaan-kerajaan kecil) dan kemudian memberi prinsipaliti tersebut kepada penyokong-penyokong yang mempunyai kuasa yang lebih besar. Beliau telah membina ibu kota yang baru di Changan kerana ibu kota di Siang Yang telah dimusnahkan oleh pemberontak Chin selepas kematian Shih Huang Ti. Di bawah Liu Pang dan pengganti-penggantinya terutamanya di bawah Wu Ti sistem pemusatan Han dan pusat pentadbiran lebih kuat daripada pentadbiran di bawah Chin. Pemimpin-pemimpin wilayah tidak diberi kuasa yang luasdan tidak dibenarkan memiliki kekayaan yang besar. Tujuannya ialah supaya kuasa pusat menjadi teguh dan tidak dicabar.
Dalam kerajaan Han, pentadbiran pusat diketuai oleh Censelor. Censelor merupakan Ketua Pegawai Pentadbir dan di sebahagian kawasan, dia adalah pemerintah yang mutlak. Censelor mengetuai kakitangan di ibu kota dan pegawai-pegawai wilayah yang mengetuai hal ehwal pentadbiran dan melaporkan kegiatan mereka kepada Ketua Censelor. Di bawah Censelor terdapat seorang Marshall atau Ketua Komandan . Ketua Komandan adalah pegawai tentera sementara. Di bawah Marshall terdapat Ketua Censelor. Di peringkat bawahan terdapat 9 orang menteri yang ditugaskan dalam bidang-bidang tertentu. Pentadbiran tempatan diawasi oleh kerajaan pusat. Ini termasuklah dalam soal perlantikan pegawai dan pemindahan ketua-ketua pegawai. Pegawai-pegawai yang memerintah dikehendaki menghantar laporan tahunan ke atas kaunti yang berada di bawah pengawasannya. Maharaja Han juga meneruskan sistem perkhidmatan awam berdasarkan kepada sistem peperiksaan umum dan usaha mengambil serta melatih pegawai-pegawai baru.